Systemowe nieporozumienia

Gimli Glider

Brak porozumienia co do podstawowych zasad może prowadzić do katastrof. Jednym z bardziej znanych zdarzeń spowodowanych pomieszaniem systemów miar było awaryjne lądowanie lotu Air Canada 141 w 1983 roku w miejscowości Gimli w Manitobie. Jak zwykle, przyczyn wypadku było wiele. W owym czasie Kanada odchodziła od anglosaskiego systemu miar. Samolot, znany później jako „Gimli Glider” (Szybowiec z Gimli), należał do pierwszej serii Boeingów 767 skalibrowanych w systemie metrycznym. Gdy nastąpiła awaria systemu obliczania ilości paliwa, obsługa techniczna ją zignorowała, przyzwyczajona do częstych usterek w nowych jeszcze samolotach. Przy ręcznym przeliczeniu zapotrzebowania z funtów i galonów na kilogramy i litry popełniono błąd. Zazwyczaj za te obliczenia odpowiedzialny nawigator nie wychwycił pomyłki, bo w tak zaawansowanej technicznie maszynie stanowisko to zostało zredukowane. Ten splot wydarzeń spowodował, że zatankowano nie dwadzieścia tysięcy litrów paliwa, lecz niecałe pięć tysięcy. Gdy oba silniki przestały działać w trakcie lotu, co dodatkowo spowodowało wyłączenie wielu instrumentów pokładowych, okazało się, że procedury awaryjne nie przewidują takiej sytuacji. To, że nikt nie zginął, było skutkiem dalszych zbiegów okoliczności, tym razem korzystnych.

Lot Air Canada 141 po wylądowaniu w Gimli, Manitoba

Kapitan Robert Pearson był doświadczonym pilotem szybowcowym. Gdy okazało się, że lot Air Canada 141 nie ma szansy na dolecenie do lotniska w Winnipeg, pierwszy oficer Maurice Quintal zorientował się, że uda im się dotrzeć na lotnisko wojskowe w Gimli, które dobrze znał z czasów, gdy służył w siłach powietrznych. Nie wiedział jednak, że baza w Gimli została zamknięta dwanaście lat wcześniej, a na pasach startowych powstały tory wyścigowe dla samochodów i gokartów. 22 lipca 1983 odbywały się tam wyścigi.

Podchodząc do lądowania kapitan Pearson zorientował się, że leci za wysoko i za szybko, ale nie na tyle by zatoczyć krąg i spróbować drugiego podejścia. Wykonał więc ześlizg — manewr pozwalający obniżyć wysokość bez wzrostu prędkości, często stosowany w szybownictwie, ale nigdy w lotnictwie pasażerskim.

Brak zasilania nie pozwolił opuścić podwozia hydraulicznie, a awaryjny system grawitacyjny zadziałał dla wszystkich kół z wyjątkiem przedniego. Otwarło się, ale nie zaskoczyła blokada. Gdy samolot dotknął ziemi, koło się złożyło i samolot szorował nosem o pas, co znacznie skróciło drogę lądowania — samolot zatrzymał się kilkaset metrów od znajdujących się na pasie ludzi. Tarcie nosem spowodowało niewielki pożar, ale pod ręką było sporo osób z gaśnicami, przygotowanych na wypadek pożaru mniejszych i nielotnych pojazdów. Szybko się zjawili przy samolocie i ugasili ogień. Kilku pasażerów odniosło lekkie obrażenia przy ewakuacji.

Obszerne relacje z lądowania Gimli Glider można przeczytać (en) na Damn Interesting i na wadenelson.com

Nie wszystkie pomyłki metryczne kończą się cudownym ratunkiem. Mars Climate Orbiter rozbił się na Marsie we wrześniu 1999 roku, prawie rok po starcie z Ziemi. Jak okazało się później, źle został zaprogramowany moduł obliczania trajektorii. Zamiast podawać wartości w niuton·sekundach, czynił to w funt-siła·sekundach.

Baczne zwracanie uwagi na to, w jakim systemie miar opisuje się zjawisko, to cenna zaleta, co widać na tym panelu z Calamities of Nature (tłumaczenia na końcu wpisu):

Warto też pamiętać, z jakich jednostek korzysta się w obrębie danego systemu, jak to uświadamia Saturday Morning Breakfast Cereal (tłumaczenia na końcu wpisu):

Tłumaczenia

Calamities of Nature
— Czego słuchasz?
— „Whole Lotta Love” Led Zeppelin
— Martwi mnie gdy Robert Plant śpiewa „Dam ci każdy cal mojej miłości”
— Co, zbyt dosłowne?
— Nie, jest Brytyjczykiem — powinien używać systemu metrycznego

Saturday Morning Breakfast Cereal
— O mój boże!
— Spójrz na jej dupę!

Jeżeli założymy, że ma kształt elipsy, a środkowy szew stanowi przeciwległy punkt półosi małej, to mogę oszacować obwód dupy ustalając, jaką długość łuku ma wychylenie szwu w trakcie jednego cyklu, a następnie wyliczając całkę eliptyczną.

— Daję jej 8.
— 8,6. Dlaczego używamy decymetrów?

Tagi: , , , ,

Tu możesz zostawić komentarz, ale może najpierw przeczytaj "zasady komentowania".

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d bloggers like this: