Ratujmy dzieci — przed szkołą

Yuan Tseh Lee, chiński chemik z Tajwanu, w 1986 roku otrzymał nagrodę Nobla za prace pozwalające zrozumieć jak reakcje chemiczne przebiegają w skali atomowej. Każdy naukowiec, obecny czy przyszły, i każdy edukator, powinien przeczytać przeprowadzoną z nim rozmowę w serwisie Nauka w Polsce. Tu fragmenty:

Nauka nie może pójść dalej wtedy, kiedy studenci będą się wszystkiego uczyć od profesorów i będą mieć idealne oceny na testach. Nauka dokona postępu tylko wtedy, kiedy młodzi studenci będą przychodzić rozmawiać z profesorami, będą mówić: „Profesorze, myli się pan. Sprawdziłem w moich badaniach i to, co pan mówi, to nie jest prawda”. Jeżeli okaże się, że studenci mają rację, a nauczyciel się mylił, to jest właśnie moment, kiedy nauka robi krok naprzód


A dalej mówi:

Najgorszym rodzajem kształcenia jest takie, w którym uczniowie mają za dużo do roboty, kiedy muszą odrabiać pracę domową, wracać do szkoły a potem nosić z powrotem tę masę książek do pracy domowej i cały wieczór siedzieć nad pracą domową itd. Wtedy nie będą mieli czasu, żeby rozwinąć w sobie ciekawość. Dobra edukacja powinna dawać studentom wolność, aby mogli podążać za tym, co ich ciekawi

Szkoła ma ogromny potencjał rozwinięcia umiejętności, wiedzy i wrażliwości młodych ludzi. I zazwyczaj tego nie czyni (warto spojrzeć tu). Bardzo często bardzo skutecznie wpaja to, co miała wpajać dwieście lat temu, gdy jej podstawowym zadaniem było przygotowywanie młodzieży do ciężkiej i nudnej pracy w fabrykach: punktualność, pilność i posłuszeństwo. Jeżeli cywilizacja ma się opierać na górnikach, robotnikach i rolnikach, to szkoła wydaje się być bardzo skuteczna. Kto jednak ma ich wyleczyć czy zaprojektować urządzenia, którymi będą mogli bezpiecznie i sprawnie udać się na wakacje w ciepłych krajach?

A to na ile warta jest spora część nabytej przez nas wiedzy ilustruje fakt, że dopiero nie tak dawno dowiedziałem się, że szkło wcale nie jest przechłodzoną cieczą, o czym byłem przekonany od wczesnej młodości. Przechłodzona ciecz to taka, która z różnych powodów nadal jest cieczą, mimo że jej temperatura jest niższa od temperatury krzepnięcia. Jest dość niestabilna, co oznacza że może gwałtownie przejść w stan stały. Naukowcy wciąż spierają się o to czym szkło naprawdę jest (dużo o tym w artykule w The New York Times (en)), choć większości z nas wystarczy wiedza, że potłuczone zadaje rany.

We wpisie o przechłodzonych cieczach na Wikipedii znalazłem, ku mojej radości, odnośnik do efektu Mpemby. To bardzo ciekawe zjawisko polega na tym, że w pewnych warunkach woda zamarza szybciej jeżeli początkowo jest gorąca a nie chłodna. Polski wpis jest suchy i rzeczowy. Podaje imię i nazwisko odkrywcy i informuje, że opisanie zjawiska jest niejednoznaczne. Co oznacza, że jedyne co mogą powiedzieć badacze to „kurwa, nie wiem jak to działa”. Czego jednak nie dowiemy się z wersji polskiej (tu jest angielska), to to, że gdy tanzański naukowiec Erasto Mpemba dokonał odkrycia, miał trzynaście lat. Gdy przedstawił swoje spostrzeżenia nauczycielowi, ten mu wytłumaczył, że się pomylił, bo nie jest to możliwe. Mpemba posłuchał nauczyciela, ale jakiś czas później zgadał się ze znajomym, który zajmował się produkcją lodów. Kolega opowiedział, że wsadza gorący płyn do zamrażarki, gdyż wtedy szybciej zamarza. Tak samo postępowali inni wytwórcy lodów w miasteczku Tanga. Erasto poznał prawo chłodzenia Newtona i ponownie zwrócił się do nauczyciela z pytaniem, dlaczego gorące mleko zamarza szybciej niż chłodne. Ten wyśmiał go, że to nie „prawdziwa fizyka” lecz „fizyka Mpemby”, a gdy Erasto popełniał błąd z matematyki, była to „matematyka Mpemby”. Po pewnym czasie szkołę odwiedził fizyk dr Denis G. Osborne. Uparty Mpemba zapytał i jego. Osborne przyznał, że nie widzi żadnego wytłumaczenia, ale obiecał powtórzyć eksperyment. Po powrocie do swego laboratorium zlecił to zadanie technikowi, który uzyskał taki sam wynik jak Mpemba, ale obiecał szefowi, że będzie powtarzał eksperyment dopóty, dopóki nie otrzyma poprawnego wyniku. Nigdy go nie otrzymał i tak w 1969 roku Osborne i Mpemba opublikowali pracę naukową w czasopiśmie Physics Education.

Więcej szczegółów na Usenet Physics FAQ (en).

Tagi: , , ,

Tu możesz zostawić komentarz, ale może najpierw przeczytaj "zasady komentowania".

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d bloggers like this: